Mii lii soti-uđâsmittem?

Sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusah ive 2021 haldâttâs oovdânpyehtimhammiittâs miäldásávt

Maid soti-uđâsmittem meerhâš munjin?

  • Soti-uđâsmitmist oles almos sosiaal- já tiervâsvuođâhuolâttâs uđâsmittoo. Staatâ já kieldah taheh uđâsmittem.
  • Tääl kieldah uárnejeh almos sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusâid. 1.1.2021 ovdâsvástádâs palvâlusâi orniimist sirdâšuvá 18 uđđâ eennâmkoodán.

Sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusah aneh sistees maaŋgâid palvâlusâid

Almos sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusah láá palvâlusah, maid staatâ ruttâd viäruruđâiguin. 1.1.2021 rääjist eennâmkodeh uárnejeh taid.

Sosiaal- já tiervâsvuođâhuolâttâs palvâlusah láá ovdâmerkkân:

  • ávustiervâsvuođâhuolâttâs palvâlusah
  • pyecceiviäsupalvâlusah
  • njäälmi tiervâsvuođâhuolâttâs
  • mielâtiervâsvuođâ- já uáiváditteepalvâlusah
  • enij- já párnáiravviittuvah
  • rävisolmoošsosiaalpargo
  • párnáisuojâlem
  • vádulij palvâlusah
  • vuorâsij aassâmpalvâlusah
  • päikkitipšo
  • jođettempalvâlusah
  • pirâstiervâsvuođâhuolâttâs

Soti-uđâsmittem tarbâšuvvoo, ko

  • aalmug puáráásm já taarbâš maaŋgâlágánijd, ovdiist ohtâgâslub palvâlusâid
  • ulmuuh iä finnii oovtviärdásávt palvâlusâid
  • sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusâin láá toimâvyevih, moh iä lah pehtileh
  • Suomâ ekonomiatile lii vaigâd já almos sektor viälgáduvá

Ulmen palvâlusah, tiervâsvuotâ, oovtviärdásâšvuotâ

  • Sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusâin váldojeh kiävtun pehtilumos já enâmustáá vaikutteijee toimâvyevih.

Palvâlusah eenâb ohtâgâslávt ko tääl

  • Ulmen lii, ete sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusah lii tuáimee ubâlâšvuotâ. Rááiđuh láá tááláást ucceeb, ko palvâlusah já tipšopálgáh láá njyebžileh. Tun finniih palvâlusâid tuu tile mield já olmâ ááigán. Tun peesah jotelubboht tuáhtár luus já eres palvâlussáid.

Valjimrijjâvuotâ pyereed palvâlussáid peessâm

  • Äššigâssân tun puávtáh valjiđ tááláást vijđásubboht, kost tun vááldáh sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusâid. Tun puávtáh valjiđ eennâmkode finnoduv, priivaat irâttâs teikâ seervi palvâlus valjimrijjâvuođâ pirrâdâhân kullee palvâlusâin. Äššigâsmáksu lii puohâin siämmáš.

Äššigâs puáhtá valjiđ eenâb rijjâ ko tääl

  • Tun puávtáh valjiđ eenâb rijjâ ko tääl hoittájeijee já tuáhtár sehe sosiaalpalvâlussáid lohtâseijee ravvim. Lasseen tun puávtáh valjiđ pänitipšosaje, kost tun finniih tipšo.
  • Jis tun lah päikkitipšo äššigâs, te tun puávtáh táárbu mield finniđ äššigâsseeddâl já valjiđ, kiäst tun vááldáh pááikán palvâlusâid.

Palvâlusâi valjiimân finnee iše

  • Táárbu mield tun finniih torjuu sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusâi valjiimân viermipalvâlusâst, ravvimpuhelin peht teikâ palvâlemstivrejeijest.

Aldapalvâlusah šaddeh maaŋgâpiälásubbon

  • Sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlusah, maid fäälih toimâsoojijn, tievâsmittojeh uđđâlágán aldapalvâlusâiguin:
    • digitaalliih palvâlusah já ravvim
    • palvâlusah, maid pyehtih pááikán
    • jottee palvâlusah.

Digitaalliih palvâlusah šeštih ääigi

  • Puátteevuođâst tust lii kiävtust tááláást eenâb digitaallijd palvâlusâid tuu pyereestvaijeem toorjân. Tun puávtáh ovdâmerkkân väridiđ ääigi teikâ koijâdiđ äššigâsrävvejeijest neetist.
  • Táárbu mield tun puávtáh savâstâllâđ káidustuáhtáráin teikâ sosiaalpargein virtuaallávt nettipalvâlusâst. Taat keeppid mađhâšem já šiäštá tuu ääigi.
  • Tun puávtáh ášástâllâđ ain meid puhelin peht teikâ njunáluvâi.

Palvâlusâid finnee meid pááikán

  • Ravviittuv peerâpargeeh puátih táárbu mield tuu pááikán. Meid elilâm ulmuuh finnejeh palvâlusâid já iše pááikán. Etitiileest tun finniih pááikán vuosâiše.
  • Jottee palvâlusah, tego puákuttembussi, puátih tuu alda.

Sämikielah soti-palvâlusâin

  • Tust lii äššigâssân vuoigâdvuotâ kevttiđ suomâkielâ teikâ ruotâkielâ sehe kulluđ já finniđ äššikiirjijd haldâttâhaašijn suomâkielân teikâ ruotâkielân.
  • Sämikielâin lii Suomâst virgálâš sajattâh Iänuduv, Aanaar já Ucjuv kieldâin sehe Suáđigil taveuásist. Taat meerhâš tom, ete sämmilijn lii vuoigâdvuotâ ášástâllâđ sii eenikielân sosiaal- já tiervâsvuođâkuávdáást já pyecceiviäsust.
  • Jis ohtsâš kielâ ij lah, te pargeeh kalgeh visásmittiđ, ete tun iberdah, maht tuu äšši hoittájuvvoo.

Huápulâš tipšo já toorjâ torvon

  • Puátteevuođâst tun finniih puoh vátávumos tipšo vijđes kocceem pyecceiviäsust. Taah láá Suomâst 12. Návt visásmittoo mättee já kvaliteetlâš tipšo.
  • Kuávdášpyecceiviäsui ohtsâškocemeh fäälih maŋgii tarbâšum kocceempalvâlusâid tego tääl-uv.
  • Sosiaal- já tiervâsvuođâkuávdáin lasetteh vuástáväldimijd ehidij já oholoopâi.

Sosiaal- já tiervâsvuođâpalvâlussáid puáhtá vaikuttiđ

  • Tun puávtáh uásálistiđ ovdâmerkkân eennâmkode nuorâiparlamentist, vuorâsij já vádulij raađijn teikâ äššigâsrääđist.

Almos palvâlemlopádâs

  • Eennâmkodde addel almos palvâlemlopádâs kuávlu ässeid. Lopádâsâst muštâleh, ete maht áiguh olášuttiđ palvâlusâid eennâmkoddeest.
  • Eennâmkodde kalga meid muštâliđ, ete láá-uv palvâlusah olášum lopádâs miäldásávt.